बुधवार, २० एप्रिल, २०२२

म्हणी, भाषेतील सौंदर्याच्या खाणी.

( स्पर्धा परीक्षा इ. पाचवी व आठवी साठी मराठीमध्ये म्हणी असतात. चार-पाच वर्षापूर्वी म्हणी प्रचलित असणाऱ्या सहज सोप्या ऐकलेल्या, वाचलेल्या अशा असायच्या परंतु हल्ली सराव किंवा मुख्य परीक्षेला येणाऱ्या म्हणी विद्यार्थ्यांच्या वयोगट, आकलन, आशयापलिकडील आहेत असे माझे वैयक्तिक मत आहे. म्हणून प्रचलित म्हणी शिवाय काही म्हणी विद्यार्थ्यांसाठी देण्याचा हा अल्पसा प्रयत्न.) 

* अंगावरचे लेणे, जन्मभर देणे. 

* अती झाले गावचे अन् पोट फुगले देवाचे. 

* अंगाला सुटली खाज, हाताला नाही लाज. 

* अंधारात केले, पण उजेडात आले. 

* अघटित वार्ता आणि कोल्हे गेले तीर्था. 

* अती झाले गावचे अन् पोट फुगले देवाचे. 

*आईची माया अन् पोर जाईल वाया. 

*अडली गाय फटके खाय. 

*अंगठा सुजला म्हणून डोंगराएवढा होईल का? 

*अवशी खाई तूप आणि सकाळी पाही रूप. 

*अति खाणे मसणात जाणे. 

*अठरा नखी खेटरे राखी, वीस नखी घर राखी. 

*अवचित पडे, नि दंडवत घडे. 

रविवार, ८ नोव्हेंबर, २०२०

पु.ल.एक साठवण

आज महाराष्ट्राचे लाडके व्यक्तिमत्त्व पु.ल.देशपांडे यांचा जन्मदिन त्यानिमित्त त्यांच्याच साहित्यकृतीतून त्यांना विनम्र अभिवादन.


पु.ल.एक साठवण



बटाट्याच्या चाळीत

अपूर्वाई झाली.

एका कोळियाने वाऱ्या

वरची वरात काढली.

गुरुवार, २९ ऑक्टोबर, २०२०

शुद्ध शब्द

 ष्ट  शेवटी असणारे शब्द.

 शिष्ट, विशिष्ट, चविष्ट, कोपिष्ट, परिशिष्ट, उद्दिष्ट, नादिष्ट, अनिष्ट, आकृष्ट, एकसष्टी, स्पष्ट, निकृष्ट, सर्वोत्कृष्ट.


ष्ठ शेवटी असणारे शब्द.

ज्येष्ठ, कनिष्ठ, वरिष्ठ, वसिष्ठ, गर्विष्ठ, पृष्ठ, निष्ठा, प्रतिष्ठा, पराकाष्ठा, घनिष्ठ, बलिष्ठ, षष्ठी.


स्र असणारे शब्द.

अजस्र, हिंस्र, सहस्र, स्रोत, रक्तस्राव,ऋतुस्राव.

ऊन, वून प्रत्यय कधी लावावेत

एकाक्षरी धातूला ऊन प्रत्यय लावतात. वून नाही.

खा - खाऊन,     खावून❎

घे -  घेऊन,     घेवून ❎

ये -   येऊन      येवून❎

गा -  गाऊन     गावून❎

पि -  पिऊन     पिवून❎

हो -  होऊन

ने -   नेऊन

भि  -  भिऊन


ज्या धातूच्या शेवटी व असतो त्या धातूला ऊन प्रत्यय लावताना तो वून असा लावला जातो.

धाव +ऊन (परूप संधीने)=धावून

ठेव - ठेवून,  ठेऊन❎

स्त्रीलिंगी नावांचे लेखन

अंबिका

अदिती

अनसूया

अपूर्वा

अमिता

अमिषा

अरुंधती

अश्विनी

अहल्या

इंदुमती

इरावती

ईशा

उज्ज्वला

उमा

उल्का

ऋतुजा

कमलिनी

कलिका

कविता

कार्तिकी

कीर्ती

कुंदा

कुसुम

गिरिजा

गीता

चारुशीला

जुईली

ज्योती

तितिक्षा

दीपा

शुक्रवार, २३ ऑक्टोबर, २०२०

थांब पावसा...

नको,नकोरे पावसा

येवढाही नको पडू,

तुझ्या पडण्याने किती

डोळे लागलेत रडू।।

                                   धरतीच्या लेकरांची

                                    जगण्याची आशा तू,

                                   जीवन जीवां देणारा

                                कृपावंत दाता तू,

                                    अवकृपा तुझी अशी

                                   नको देऊरे पडू।।

शनिवार, १७ ऑक्टोबर, २०२०

पुल्लिंगी नावांचे लेखन

अंकित

अंकुर

अंकुश

अक्रूर

अच्युत

अरुण

अतुल

अनिकेत

अजित

अभिजित

अभिमन्यू

ऋतुराज

अभिषेक

अरिहंत

अनिल

अवधूत

आविष्कार

कवीश

इंद्रजित

ॐकार

अमित

ओम् कार

उन्मेष

आशिष

कवीश

कार्तिक

किरण

कौशिक

निषाद

नीलकंठ